कविता : तुला पाहिले मी नदीच्या किनारी

कवी : ग्रेस

खूप छान कविता. ग्रेसच्या काव्याप्रतीभेबद्दल आपण कोण बोलणार. पण राहवत नाही, वेगवेगळ्या उपमा देऊन

प्रेमाविष्कार साकार करण्याची त्यांची हातोटी काही औरच. हि कविता पण त्याच धरतीची. काही जुजबी 

अहंकाराने ग्रासून (स्वतःला खूप कळतंय अशा अर्थी) केलेला हा भावानुवाद :

तुला पाहिले मी नदीच्या किनारी

तुझे केस पाठीवरी मोकळे

इथे दाट छायांतुनी रंग गळतात

या वृक्षमाळेतले सावळे ! (१)

कवीला अचानक ती नदीच्या किनारी उभी असलेली दिसली. नुकतीच नदीच्या पाण्याने सुस्नात झाल्याने तिने 

केस पाठीवर अशा तऱ्हेने मोकळे सोडले आहेत कि जसे दाट वृक्षराजीतून चंद्राची किरणे जशी जमिनीवर 

सांडतात, तसे तिच्या दाट काळ्या केसातून सावळा रंगच गळतोय असा भास होतोय कवीला … खूप छान 

कल्पना

तुझी पावले गे धुक्याच्या महालात

ना वाजली ना कधी नादली

निळागर्द भासे नभाचा किनारा

न माझी मला अन्‌ तुला सावली (२)

इतक्या अलगद पडतायेत तिची पावले कि क्षणभर वाटाव कि धुक्यावर चालत असावी, काही आवाज नाही, 

अगदी अलवार, कापसावर वां ढगावर पाउल ठेवले  तर जसा त्याचा काहीच आवाज नाही होणार, आणि आवाज 

नाही तर नादही नाही, अशी तिची मोहक चाल आहे. त्यात आभाळाचे प्रतिबिंब नदीच्या पाण्यात अशा प्रकारे

पडले आहे जणू आभाळ आणि नदी एकरूप झाले आहेत. कवी आणि त्याची प्रेयसी यांची मने पण इतकी 

एकरूप झाली आहेत कि त्यांचे वेगळे अस्तित्वच जाणवत नाही आहे, वेगवेगळ्या सावल्यांप्रमाणे ….

मनावेगळी लाट व्यापे मनाला

जसा डोंगरी चंद्र हा मावळे

पुढे का उभी तू, तुझे दुःख झरते?

जसे संचिताचे ऋतु कोवळे (३)

तिला पाहिल्यापासून कवीचे चित्त थाऱ्यावर नाही आहे. तिने त्याचे मन व्यापून टाकलंय त्याच्या मनाविरुद्ध. 

असे एखाद्या स्त्रीकडे पाहणे खरेतर त्याला मान्य नाही, पण तिचे अस्तित्व त्याच्या मनांत घर करून राहिले 

आहे आणि म्हणून कवी तिचा पाठलाग करतोय. तिचे सावळे सौंदर्य अधिकाधिक मनांत साठवण्यासाठी. मधेच

ती कवीच्या नजरेआड जाते आहे, जसा मावळतीचा चंद्र कवीमनाला हुरहूर लावून जातो, तसेच तिचे अचानक

नजरेआड जाणे त्याला हुरहूर लावत्ये. मधेच ती उभी राहत्ये काही विचार करत, तिचा चेहेरा पण दुख्खी 

दिसतोय, कळत नाही आहे कसल्या वेदनेने तिला ग्रासले आहे. सर्व ऋतूंचे एकत्रित तेज तिच्या कोवळ्या 

चेहेऱ्यावर पडल्यासारखे भासते आहे, ज्यामुळे ती अधिकच सुंदर दिसत्ये.

अशी ओल जातां तुझ्या स्पंदनातून

आकांत माझ्या उरीं केवढा

तमांतूनही मंद तार्‍याप्रमाणे

दिसे की तुझ्या बिल्वरांचा चुडा (४)

कवी खूपच भावनाशील झालाय तिच्या चेहेऱ्यावरच्या दुखः पाहून. दुखः जरी तिला होत असले तरी त्यांची

वेदना मात्र कवीच्या मनाला होत आहे. तिच्या वेदनांचे काहूर कवीच्या मनांत उठले आहे. पण त्यातही कवीची 

काव्यप्रतिभा त्याला स्वस्थ बसू देत नाही. तिच्या हातातल्या बांगड्या कवीला अंधारात पण प्रकाश देणाऱ्या 

ताऱ्याप्रमाणे भासत आहेत.